Deprecated: mysql_connect(): The mysql extension is deprecated and will be removed in the future: use mysqli or PDO instead in /home/krdt/public_html/lib/conc.php on line 5
خبرها:: نشست هم‌اندیشی شاخص‌های شهر مطلوب اسلامی
انتخاب سردبیر
  نگاهی به آینده الگوی توسعه شهر مشهد

در واقع آن چه در سال‌های اخیر بر الگوی توسعه شهر اغلب کلان شهرهای کشور حاکم بوده‌است نوعی مدرنیسم کور و بی‌ضابطه است که حتی امروزه در بسیاری از کشورهای سرمایه‌سالار غربی نیز مورد انتقاد شدید متفکران و اندیشمندان قرار دارد.

 
آخرین مطلب
پربیننده ترین مطلب
 
  
دسته بندی :
    مقاله و گزارش
موضوع ها :
    مدیریت شهری
پرونده ها :
کد مطلب : 51        تاریخ : 12:26  02-04-1393

در اولین نشست هم‌اندیشی از مجموعه نشست‌های شهر اسلامی که توسط دبیرخانه این طرح در شورای اسلامی شهر مشهد برگزار شده خانم عظیمی به ارائه پژوهش انجام شده با عنوان شاخص‌های شهر مطلوب اسلامی پرداخت. همچنین در این جاسه تعدادی از اعضای شورای اسلامی شهر مشهد و اساتید و پژوهشگران حوزه و دانشگاه نیز حضور داشتند که پس از ارائه نظرات خود را در مورد پژوهش انجام شده اعلام کردند.

 لینک گزارش کامل نشست و متن کامل نظرات حاضرین

در اولین نشست هم‌اندیشی  از مجموعه نشست‌های شهر اسلامی که توسط دبیرخانه این طرح در شورای اسلامی شهر مشهد برگزار شده خانم عظیمی به ارائه پژوهش انجام شده با عنوان شاخص‌های شهر مطلوب اسلامی پرداخت. همچنین در این جاسه تعدادی از اعضای شورای اسلامی شهر مشهد و اساتید و پژوهشگران حوزه و دانشگاه نیز حضور داشتند که پس از ارائه نظرات خود را در مورد پژوهش انجام شده اعلام کردند. لازم به ذکر است پژوهش مذکور به سفارش شهرداری مشهد و جهت استفاده در کتاب راه‌های رفته و نرفته انجام شده‌است.

متن زیر گزارشی از مطالب طرح شده در نشست و برخی انتقادات و نکات ذکر شده توسط حضار در مورد طرح است.

نوشتار حاضر جهت پیشنهاد شاخص‌های شهر مطلوب اسلامی با اتکاء به گردآوری شاخص‌ها از سه منبع زیر انجام شده است. 

1.         شهر مطلوب در نگاه امامان شیعه

2.         شهر مطلوب در رهنمودهای رهبری

3.         شهر مطلوب در پژوهشهای قبلی

شهر واقعیتی چند لایه و متکثر است و یکی از پیش شرط های مهم در خصوص مدیریت راهبردی شهر درک کل گرایانه و سیستمی از این واقعیت چندلایه می باشد. تصمیم گیری آگاهانه و خردمندانه در مورد شهر مستلزم تعیین افق های مطلوب و شناخت دقیق وضعیت موجود است. مفهوم پیشرفت و توسعه شهری، بهگشت وضعیت شهر در تمامی لایه های آن را به دنبال خواهد داشت. پیدایش مفاهیم و  استعاره¬های شهری در سال‌های اخیر، به عنوان منبعی با ارزش و راهنمای خوبی برای تفکر در مورد کارکردهای فعلی و آینده شهرها هستند و بسیاری از شهرهای جهان سیستمی از شاخص‌ها و گزارش-گیری برای استعاره¬های شهری را جهت پایش موارد و مدیریت اثربخش به کار گرفته‌اند. مفاهیمی چون شهر انسانی، پایدار، کامیاب، مبتکر و خلاق، رقابتی، امن، دارای مدیریت اثربخش و کارا و ....مفاهیمی هستند که با تاکید بر برخی مولفه های راهبردی در حیات شهری تصویری را برای شهر مطلوب برگزیده اند.

در نوشتار حاضر در نظر است  که با ارائه تصویری از شهر مطلوب و با عنایت به منابعی قابل اتکاء بتوان راهنمایی را برای سنجش وضعیت فعلی و آینده شهر مقدس مشهد فراهم آورد. رویکرد ما در این بخش استقرایی بوده است به این ترتیب که پس از گردآوری و احصاء منابع معرفی شده در پیوست، موارد مورد نظر  استخراج، مولفه¬ها دسته بندی و نهایتا مدل "شهر مطلوب ما" ارائه شده است.

 

همانگونه که پیش تر ذکر شد برای تدوین این نوشتار به سه منبع آیات و روایات، رهنودها و سخنان رهبری و پژوهش های قبلی رجوع شد.

جهت بررسی شاخص‌های شهر مطلوب در نگاه معصومین و سیره ائمه، به جستجو در آیات قرآن، احادیث و روایات معتبر شیعه و سنی در پژوهش‌ها، کتب دینی و نرم افزار ها پرداخته شد. شهر مطلوب از این نگاه تجلی آموزه های دین اسلام و الگوی رفتار اسلامی در تمامی شئون زندگی فرد است که در چهار مولفه اقتصاد، مدیریت، فضای شهری و اجتماع شهری دسته بندی شد.

برای بررسی شاخص‌های شهر مطلوب در رهنمودهای رهبر معظم انقلاب، به سخنرانی ها و بیانات ایشان در زمینه های مختلف رجوع شد. شهر مطلوب در دیدگاه ایشان نمونه ای والا از پیشرفت مبتنی بر آموزه های اسلام و دستاورد های بومی این سرزمین است. در همین راستا طراحی و اجرای الگوی اسلامی- ایرانی پیشرفت ضامن شکل گیری شهر مطلوب می باشد.

سومین منبع رجوع شده جهت استخراج مولفه های شهر مطلوب، دستاوردهای پژوهشهای مرتبط می باشد. شهر مطلوب از این منظر، به عنوان یک کل در برگیرنده تمامی عناصر موجود و هویت دهنده به آن در برگیرنده پنج عنصر اساسی است. این عناصر شامل:

1.         فضای شهری مناسب و هویت بخش

2.         اقتصاد پایدار و رقابت پذیر

3.         مدیریت دانش محور

4.         تعاملات اجتماعی انسجام بخش

5.         فرهنگ پیشرفته و ارزش محور است.

 توجه به عناصر مذکور می‌تواند شهر را در جهت پویایی و پایداری سوق داده و کیفیت زندگی شهروندان را بهبود بخشد.

نهایتا در مدل پیشنهادی با ملاحظه شاخص‌ها و ابعاد ذکر شده و بررسی الگوهای شهرهای جهانی سه مولفه اصلی محیط  شهری مطلوب، شهروند مطلوب و حکمرانی و مدیریت مطلوب به عنوان عناصر اصلی شهر مطلوب شناسائی می شود.

در رویکرد تلفیقی مورد نظر در این نوشتار، شهر مطلوب ما شهری است که سه مولفه محیط شهری، ارتقای کیفیت زندگی شهروندان و حکمرانی شهری را همزمان مورد توجه قرار می‌دهد. برایند چنین الگویی پیشرفت و بهگشت محیط زندگی شهروندان و رضایت آنان از زندگی شهری است. توجه به ابعاد مدل مذکور، زمینه ساز تحقق الگوی پیشرفت اسلامی- ایرانی در محیط شهری  جامعه اسلامی ایران خواهد بود. این مدل ابعاد هشت گانه ای را به شرح  زیر پیشنهاد می نماید. 

1.         زیرساخت های پیشرفته، متناسب و عادلانه

2.         حمل و نقل عمومی توسعه یافته

3.         محیط زیست پایدار و سالم

4.         کالبد شهری مقاوم و هویت بخش

5.         اقتصاد شهری پایدار و رقابت پذیر

6.         مدیریت دانش محور و پویا

7.         فرهنگ پیشرفته و ارزش محور

8.         فضای اجتماعی انسجام بخش.

 

برخی نکات و پیشنهادات و انتقادات ذکر شده توسط حضار :

  • جهت استحصال شاخص‌های شهر اسلامی می‌بایست از روش استقرایی تام‌تری استفاده نمود و اتکا به ادبیات و مبانی نظری و پژوهش‌های  موجود کفایت نمی‌کند.
  • موارد ذکر شده به عنوان شاخص، در اصل ویژگی هستند و شاخص ادبیات خاص خود را دارد و باید قابل سنجش باشد.
  • وجود قالب از پیش تعیین شده برای دسته‌بندی شاخص‌ها و انتخاب مضامین سازمان دهنده  باعث شده‌است که عملا نوآوری خاصی در دسته‌بندی‌ها وجود نداشته باشد و بر خلاف ادعای استقرایی بودن پژوهش عملا آن را قیاسی نموده‌است.
  • در موضوعی مانند شهر اسلامی که هنوز کار چندانی انجام شده‌است و مبانی نظری کاملی وجود ندارد، کشف شاخص‌ها و ویژگی‌ها می‌بایست داده بنیادتر انجام گیرد و در پژوهش حاضر پیش فرض‌های نظری و قالب‌های ذهنی موجود باعث شده‌است چنین مسئله‌ای وجود نداشته باشد و عملا یافته‌های تحقیق فاقد مطلب جدیدی باشد.
  • در شاخص‌های کلان نهایی انتخاب شده اسلامی بودن برجسته نیست و تمامی شاخص‌های مذکور عینا برای هر شهری در غرب نیز قابل استفاده است.
  • دو اصل جامعیت و مانعیت در داده‌های پژوهش وجود ندارد. به عنوان مثال مبحث مهمی مانند عدالت اجتماعی و تعادل منطقه‌ای و فاصله طبقاتی کم که هم در ادبیات دینی و هم در گفتمان رهبری و هم در ادبیات غربی وجود دارد در پژوهش به چشم نمی خورد یا در حمل و نقل مبحث مهم حمل و نقل عمومی که با عامه مردم مرتبط است وجود ندارد.
  • برخی از واژه‌گزینی‌های مورد استفاده مانند «فرهنگ پیشرفته و ارزش محور» یا تعاملات اجتماعی منسجم مشخص نیست بر چه اساسی انتخاب شده‌است و چه تعریفی دارد و می‌بایست اگر به دنبال شاخص‌های اسلامی هستیم واژه گزینی‌هایمان هم دارای مضامین اسلامی باشد.
  • اگر واقعا نتیجه پژوهش به چنین مدلی رسیده‌است پس نشان می‌دهد ما خلا تئوریک در این زمینه نداریم، چرا که تمامی شاخص‌ها قبلا نیز در ادبیات شهری وجود داشته است و اگر نه باید در روش انجام چنین پژوهش‌هایی تجدید نظر جدی صورت گیرد.